In de specs van een koptelefoon staat altijd wel iets als "20 Hz – 20.000 Hz" en dat ziet er belangrijk uit. Dat is het ook wel, in zekere zin. Maar het is verre van zo simpel als fabrikanten je willen laten geloven.
We leggen even uit waar het over gaat.
Wat betekent frequentierespons?
Frequentierespons geeft aan tussen welke grenzen een koptelefoon geluid kan weergeven. Het menselijk oor hoort grofweg van 20 Hz tot 20.000 Hz, van een laag gerommel tot een hoog gesis. 20 Hz is dat gevoel wanneer de bas je borstkas laat trillen. 20.000 Hz is het geluid dat je misschien nog hoort als je 15 bent en niet te veel concerten hebt gehad.
Als een fabrikant een frequentierespons van 20 tot 20.000 Hz opgeeft, betekent dat in principe: "Deze koptelefoon speelt alles wat je oren kunnen horen." En daar begint het probleem.
Waarom een los getal niets zegt
Bijna elke koptelefoon, ook die van 15 euro uit het schap bij de tankstation, geeft 20 tot 20.000 Hz op als frequentierespons. Het is een beetje alsof een auto-advertentie zegt "deze auto heeft een motor". Technisch klopt het, maar het zegt niets over of hij rijdt als Henri's Alfa Romeo (slecht en onvoorspelbaar) of als Raimo's W124 (soepel en eeuwig).
Het gaat niet om het bereik maar om hoe gelijkmatig de koptelefoon de tonen binnen dat bereik weergeeft. Dat wordt getoond in een frequentierespons-grafiek: een curve die laat zien hoe hard elke frequentie klinkt. Een vlakke curve betekent dat geen enkele frequentie boven de rest uitschreeuwt of wegvalt.
Goedkope koptelefoons pompen vaak de bas en de hoge tonen kunstmatig op, omdat dat bij de eerste luisterbeurt "wow" klinkt. Na vijf minuten zijn je oren moe en klinkt muziek alsof ze uit een emmer wordt afgespeeld.
Hoe Valco het doet
Jasse, onze sound designer wiens oren verzekerd zijn (dit is geen grap, of nou ja, misschien een beetje wel), stemt de frequentierespons van elk Valco-model met de hand. Het doel is een evenwichtig en natuurlijk geluid: bas die stevig is maar niet dof, een heldere middentoon en hoge tonen die scherp zijn zonder te prikken.
We proppen er geen EQ-knoppen in: Jasse's afstemming is het hele punt. Als jouw smaak afwijkt van Jasse's visie, gebruik dan de equalizer van je afspeelapparaat. Hij neemt het je niet persoonlijk aan. Of toch wel, maar hij komt er wel weer overheen.
Wat je hiervan moet onthouden
Als je koptelefoons vergelijkt, staar je niet blind op alleen het frequentiebereik in de specs. Dat is een marketinggetal. Kijk liever naar reviews, luister zelf als het kan, en onthoud dat een vlakke frequentierespons meestal beter is dan een kunstmatig opgepompte.
En als een fabrikant een frequentierespons van 5 Hz tot 40.000 Hz opgeeft, klinkt dat indrukwekkend. Jij hoort die frequenties gewoon niet. Misschien je hond wel. Maar je hond betaalt niet voor de koptelefoon.
Elke Valco-koptelefoon is afgesteld zodat muziek klinkt zoals het moet klinken. En elke aankoop financiert 0,000001% van onze Death Star. Daarvoor bedankt.
